Jazda pod wpływem

Zatrzymano Ci prawo jazdy? Liczy się pierwszych kilka godzin

W sprawach o jazdę pod wpływem najwięcej rozstrzyga się na początku: przy kontroli, przy badaniu i przy pierwszym przesłuchaniu. To wtedy powstają dokumenty, na których oprze się cała sprawa, i wtedy najczęściej podpisuje się rzeczy, których później nie da się odkręcić. Dyżur działa całą dobę właśnie dlatego, że kontrole odbywają się w nocy i w weekendy.

Wykroczenie czy przestępstwo - gdzie jest granica

To rozróżnienie decyduje o wszystkim: o tym, czy sprawa skończy się w sądzie karnym, czy w postępowaniu wykroczeniowym, czy zostanie wpis do Krajowego Rejestru Karnego i czy w grę wchodzi utrata samochodu.

• Stan po użyciu alkoholu - od 0,2 do 0,5 promila we krwi (0,1-0,25 mg/dm³ w wydychanym powietrzu). To wykroczenie z art. 87 §1 Kodeksu wykroczeń: kara aresztu albo grzywny nie niższej niż 2500 zł, plus zakaz prowadzenia pojazdów od 6 miesięcy do 3 lat.
• Stan nietrzeźwości - powyżej 0,5 promila we krwi (powyżej 0,25 mg/dm³). To już przestępstwo z art. 178a §1 Kodeksu karnego, zagrożone karą pozbawienia wolności do 3 lat.

Różnica między 0,49 a 0,51 promila to różnica między mandatem z zakazem a wyrokiem karnym. Dlatego sposób przeprowadzenia badania nie jest formalnością.

Co realnie grozi

Przy skazaniu za jazdę w stanie nietrzeźwości sąd nie orzeka tylko kary. Dochodzą środki, które w praktyce bolą bardziej:

• Zakaz prowadzenia pojazdów - obligatoryjny, na okres nie krótszy niż 3 lata, maksymalnie 15 lat (art. 42 §2 KK).
• Świadczenie pieniężne na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej - co najmniej 5000 zł (art. 43a §2 KK).
• Przepadek pojazdu - gdy stężenie wynosiło co najmniej 1,5 promila (0,75 mg/dm³); sąd odstępuje od przepadku tylko w wyjątkowych wypadkach. Jeśli prowadzący nie był właścicielem pojazdu, w miejsce przepadku sąd orzeka nawiązkę w wysokości co najmniej 5000 zł.
• Wpis do Krajowego Rejestru Karnego - z konsekwencjami przy zaświadczeniu o niekaralności, a więc przy części zawodów i przetargów.

Przy recydywie albo przy jeździe w okresie obowiązywania zakazu sprawa idzie do art. 178a §4 KK: kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, świadczenie pieniężne co najmniej 10 000 zł, a zakaz prowadzenia może zostać orzeczony dożywotnio.

O co realnie walczymy

Wyrok skazujący nie jest jedynym możliwym zakończeniem, a nawet gdy jest nieunikniony, jego kształt bywa bardzo różny. W tych sprawach najczęściej pracujemy nad:

• Warunkowym umorzeniem postępowania (art. 66 KK) - realne przy pierwszym razie, gdy stężenie było niewysokie i nikt nie został poszkodowany. Kluczowa korzyść: nie ma skazania, nie ma wpisu do KRK, a zakaz prowadzenia jest fakultatywny i najwyżej dwuletni (art. 67 §3 KK) zamiast obligatoryjnych trzech lat.
• Zakwestionowaniem wyniku badania - świadectwo wzorcowania alkomatu, odstęp między pomiarami, brak badania krwi tam, gdzie było wymagane, faza wchłaniania alkoholu przy krótkim odstępie od spożycia.
• Skróceniem zakazu i blokadą alkoholową - po odbyciu połowy okresu zakazu można wystąpić o zmianę sposobu jego wykonywania na zakaz prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową (art. 182a §1 Kodeksu karnego wykonawczego). Przy zakazie dożywotnim - po 10 latach.
• Obniżeniem świadczenia i uniknięciem przepadku - w szczególności tam, gdzie stężenie było blisko progu 1,5 promila albo gdy pojazd należał do osoby trzeciej.

Narkotyki i leki - inne zasady niż przy alkoholu

Przy środkach odurzających nie ma ustawowych progów odpowiadających 0,2 i 0,5 promila. Ustawa rozróżnia stan „po użyciu" i „pod wpływem" środka odurzającego, ale granicę wyznacza się w oparciu o opinię biegłego, oceniającą realny wpływ substancji na zdolność prowadzenia pojazdu w chwili zdarzenia. To oznacza, że sama obecność metabolitu we krwi nie jest jeszcze przesądzająca - i że opinia biegłego jest tu głównym polem obrony. Dotyczy to również leków na receptę.

Czego nie robić przed rozmową z prawnikiem

• Nie podpisuj pouczenia ani protokołu, którego nie przeczytałeś w całości. Podpis pod protokołem przesłuchania to dowód, nie formalność.
• Nie składaj wyjaśnień „żeby wyjaśnić sprawę". Masz prawo odmówić ich złożenia i nie wolno wyciągać z tego negatywnych wniosków.
• Nie zgadzaj się na dobrowolne poddanie się karze przy pierwszej rozmowie. To bywa najgorszy z dostępnych scenariuszy, podpisany, zanim ktokolwiek policzył alternatywy.
• Nie rezygnuj z badania krwi, jeśli masz wątpliwości co do wyniku alkomatu.

Najczęstsze pytania

Od ilu promili jazda po alkoholu jest przestępstwem?

Powyżej 0,5 promila we krwi (powyżej 0,25 mg/dm³ w wydychanym powietrzu) to przestępstwo z art. 178a §1 Kodeksu karnego. Od 0,2 do 0,5 promila to wykroczenie z art. 87 §1 Kodeksu wykroczeń.

Czy stracę samochód?

Przepadek pojazdu jest orzekany, gdy stężenie wynosiło co najmniej 1,5 promila (0,75 mg/dm³); sąd może od niego odstąpić tylko w wyjątkowym wypadku. Jeżeli nie byłeś właścicielem pojazdu, w miejsce przepadku sąd orzeka nawiązkę w wysokości co najmniej 5000 zł.

Na jak długo zabiorą prawo jazdy?

Przy skazaniu za art. 178a §1 KK zakaz prowadzenia pojazdów jest obowiązkowy i wynosi nie mniej niż 3 lata. Przy warunkowym umorzeniu postępowania zakaz jest fakultatywny i może wynieść najwyżej 2 lata.

Co to warunkowe umorzenie i czy mnie dotyczy?

To zakończenie sprawy bez skazania i bez wpisu do rejestru karnego. Wymaga między innymi niekaralności za przestępstwo umyślne. Najczęściej realne przy pierwszym zdarzeniu i niewysokim stężeniu.

Czy można podważyć wynik alkomatu?

Tak. Sprawdzamy świadectwo wzorcowania urządzenia, liczbę i odstęp pomiarów oraz to, czy nie doszło do badania w fazie wchłaniania alkoholu. Przy wątpliwościach właściwym dowodem jest badanie krwi.

Jazda po marihuanie - od jakiej ilości?

Nie ma progu liczbowego jak przy alkoholu. Decyduje opinia biegłego o realnym wpływie substancji na zdolność prowadzenia pojazdu, dlatego samo wykrycie metabolitu nie musi oznaczać odpowiedzialności jak za stan nietrzeźwości.

Zatrzymali mnie w nocy, co robić teraz?

Zadzwoń, zanim złożysz jakiekolwiek wyjaśnienia. Dyżur działa całą dobę. Do czasu rozmowy nie podpisuj protokołu i nie zgadzaj się na dobrowolne poddanie się karze.